The Dance / ՊԱՐԸ

Siamanto / Սիամանթօ

 

Her blue eyes, drowned in tears,
The German witness to the horrors tried
to describe the ashfields where Armenian life had died;

for supporting, like two buttresses
you discovery,
one with his cross, one with his sword.
Pace by pace, they walked with you,
to open the door of literature, to let in the dawn of Ararat,
Ah, with what fevers of the blood,
Were you carried from what chill,
From what hellish twisting,
From what hesitation, from what hypothesis,
what undulation of the brain,
what transfiguration of balance,
with which molecule of the spirit,
which ray of the eyes,
with how many drops of sweat,
and inspiration, how many panting breaths, flying dreams,
through how many vortices of prayer
in those forty days and nights
in that solitude, quite as death,
were you lifted toward your vision?
And from which germinating seed
which unsprouted flower,
from what air, what voiceless accent,
what colorless word, which rootless
stripling did you create
the harmonious alphabet?
Thus, from the golden threshold
of the Fourth Century until now,
the Armenian spirit fuses with Armenian blood.

Oh, riddle without solution, oh lightning bolt of fiery nerves,
oh pulse and impulse of blood,
spotless multiplication of dreams.

Amazing and lyric chimera!
You are a rainbow of divine love,
the bearer of the fire of reconciliation,
the carrier of the hesitant,
ruler of the irresolute.

You are a fantastic dome of perfect design.
You, a passionate monk, man of God,
brother of the mind, sister of the harp,
allow me to drink from your cup.
Today, nourished by your holiness
I, a tardy harpist, underserving but
grateful, bring you the soul
of your people as a mirror.
The fire in my eye is from the fiery eye
of your people. My words are harvested from their hearts.

Whatever you read on my forehead
and in my smile, I have written with their hope.
Therefore, allow me to climb your gold ladder
step by step, crown, as your son,
the son of your thought
to sing this song.

 

Եւարցունքներնիրենկապոյտաչքերունմէջըխեղդուելով,
Մոխրադաշտիմըվրայ, ուրհայկեանքըդեռկըմեռնէր,
ԱյսպէսպատմեցմերսարսաբինականատեսԳերմանուհին.

– Այսանպատմելիպատմութիւնը, որձեզկ՚ընեմ,
Եսիմանգութաչքերովսայսմարդկային,
Իմանվտանգտնակիսգեհենադիրլուսամուտէն,
Ակռաներսկրճտելովուզայրոյթէսզարհուրելի…
Այսաչքերովսանգթօրէնմարդկային, եստեսայ։
ՄոխրակոյտիվերածուածՊարտէզքաղաքինմէջնէր,
Դիակներըդիզուածէինմինչեւկատարըծառերուն,
Եւջուրերէն, աղբիւրներէն, առուներէնեւճամբէն,
Ձերարիւնինկարկաչիւննըմբոստաձայն…
Դեռականջիսիրվրէժնահաւասիկորկըխօսի…

Օ՜, չիսոսկաք, երբանպատմելիպատմութիւնսձեզիպատմեմ…
Թո՛ղմարդերըհասկնան, մարդունոճիրըմարդունդէմ,
Երկուօրուանարեւինտակ, գերեզմանինճամբունվրայ
Մարդունչարիքըմարդունդէմ,
Թո՛ղաշխարհիսբոլորսրտերնիմանան…։
Այդմահաշուքառաւօտըկիրակիէր,
Դիակներունվրայծագողդեռառաջինեւանօգուտկիրակին,
Երբսենեակիսմէջը, իրիկունէնմինչեւարշալոյս,
Դաշունահարաղջկանմըհոգեվարքինվրայծռած…
Արցունքներովսանորմահըկըթրջէի…։
Յանկարծհեռուէնսեւխուժանմըանասնական
Քսանհարսներիրենցհետ՝մոլեգնօրէնմտրակելով,
Շուայտութեաներգերով, այգիիմըմէջկանգնեցան.
Եսկիսամեռխեղճաղջիկնիրխշտեակինվրայլքած,
Դժոխհայեացպատուհանիսպատշգամինմօտեցայ…։
Այգիինմէջսեւխուժաննանտառացաւ։
Վայրենիմը՝հարսներուն —Պէտքէպարէ՛ք, որոտաց,
Պէտքէպարէք, երբմերթմբուկըհնչէ։

Եւմտրակներնսկսանմահակարօտհայկիներուն՝
Մարմիններունվրայկատաղութեամբմըշառաչել…։
Քսանհարսերնձեռքձեռքի, իրենցշուրջպարնսկսան…
Աչուըներէնիրենցարցունքըվէրքերուպէսկըհոսէր,
Ա՜՚հ, եսո՜րչաբնախանձեցայիմդրացիվիրաւորիս,
Որովհետեւլսեցի, որհռնդիւնովմըհանդարտ,
Տիեզերքնանիծելէն, խեղճհայուհինգեղադէմ,
Իրտատրակիշուշանհոգունդէպիաստղերըթեւտուաւ…։

Ունայնօրէնկռուփներսամբոխինդէմշարժեցի…
«Պէ՛տքէպարէ՛ք, կ՚ոռնարխուժանըմոլեգին,
Մինչեւձերմահըպէ՛տքէպարէք, դո՛ւքանհաւատգեղեցիկներ,

Կուրծքերնիդբաց՝պէտքէպարէք, մեզժպտելովեւանտրտունջ…
Յոգնութիւնըձեզհամարչէ, ո՛չալամօթըձեզհամար,
Ստրուկներէք, պէտքէպարէ՛քեւմերկանդամեւհոլանի,
Մինչեւձերմահը՝պէտքէպարէ՛քպագշոտօրէնեւցոփութեամբ,
Մերաչքերըծարաւիենձերձեւերունեւձերմահուան…։»
Քսանհարսներնգեղադէմ, գետինինկանպարտասած…
«Ոտքի՛ելէք», գոռացին, մերկսուրերնինօձերուպէսշարժելով,
Յետոյմէկըսափորովմըքարիւղբերաւխուժանին…
Ո՜վմարդկայինարդարութիւն, թո՛ղեսթքնեմքուճակատիդ–
Քսանհարսներնշտապովայդհեղուկովօծեցին…
«Պէ՛տքէպարէ՛ք, որոտաց, ահաւասի՛կձեզիբուրմունքմը,
որԱրաբիանիսկչունի…»
Յետոյջահովմըբռնկեցուցինմերկմարմիններըհարսներուն.
Եւածխացածդիակներըպարինմէջէնդէպիմահըգլորեցան…
Զարհուրանքէս՝պատուհանինփեղկերը՝փոթորիկիմըպէսփակելով՝
Իմմենաւորմեռեալիսմօտենալովհարցուցի.
Ի՞նչպէսփորելայսաչքերս, ի՞նչպէսփորել, ըսէ՛ինձ…

1905

Translated by Diana Der-Hovhanessian

SiamantoSiamanto (Atom Yarjanian, 1878 – 1915), was an influential Armenian writer, poet and national figure from the late 19th century and early 20th century. He was killed by the Ottoman authorities during the Armenian Genocide.

More information and poems by Siamanto.

 

We are happy to bring you more poetry from Armenia in the future, thanks to the 1st Armenian Literary Agency.